CheckStat
Verstandige Mensen zoeken naar God

VERSTANDIGE MENSEN ZOEKEN NAAR GOD

Er zijn verschillende manieren om de historische en de spirituele betekenis van de bijbelteksten met elkaar te verbinden. De methode van de heilige Augustinus zoekt de elementen van het bijbelverhaal in het leven van zijn tijdgenoten. Ik wilde hier mijn aandacht vestigen op het verhaal van de Drie Wijzen die naar Betlehem gaan door een ster te volgenen de Zoon van God zoeken, vinden en aanbidden.

Een populaire autostikker in de V.S. prijkt: "WIJZEN ZOEKEN HEM". (‘Wise Men Still Seek Him’). De drie wijzen gaan op zoek, omdat ze weten dat ze niet alles weten. Onverstandige mensen denken dat ze wijs zijn en zoeken niet. Eveneens als heiligen weten dat ze zondaars zijn en zondaars denken dat ze heiligen zijn. De wijzen zoeken en alle zoekers vinden overeenkomstig Jezus’ belofte. Maar alléén de zoekers vinden. Als je bereid bent om het huis uit te gaan, ver van het comfort en de schijnbare veiligheid te reizen, dan kun je misschien in Betlehem komen.

Ontmoeting tussen Oost en West

De wijzen komen uit het Oosten, uit het land van de rijzende zon, symbool van de hoop. Iedere pelgrimage van de mens op zoek naar God wordt ondernomen omdat er hoop is. De hoop is een van de drie voornaamste deugden van de christen, een energietrekker die je niet kunt missen.

De drie ‘koningen’ maken een pelgrimage van Oost naar West. Oosterse wijsheid moet zich tot het Westen richten om Christus te vinden; en het Westen -Rome- moet zich tot het Oosten richten. Christus is het middelpunt van de geschiedenis; ook in metafysische zin is Hij het referentiepunt en het is dus passend dat Hij in het fysieke centrum van de mensheid geboren is, tussen Oost en West.

De Oosterse mentaliteit is geneigd tot mythe en mystiek en heeft geen probleem om in het bovennatuurlijke te geloven. Ze heeft behoefte aan een pelgrimsreis tot de materie en het natuurlijke, naar Christus, in wie alle mythische waarheden -God wordt mens en sterft- een historisch feit worden.

Het Westen op zijn beurt heeft een praktische, materialistische mentaliteit. Dit was waar in het oude Rome en het blijft waar in het moderne Westen. Wij moeten een pelgrimage naar het Oosten ondernemen, naar het spirituele en het bovennatuurlijke. Elke cultuur kan slechts in Christus volledig worden.

Een zoektocht voor arm en rijk

De wijzen hadden Zijn ster gezien. Ze waren al op zoek naar iets en paraat zoals de herders, die ’s nachts over hun kudde waakten. De sterren waren voor de wijzen wat de schapen voor de herders: wat hen wakker hield. De aardse herders werden verrast door de engelen uit de hemel terwijl de hemelonderzoekende wijzen door een baby in een koeienstal.

Anders dan de herders kwamen de wijzen van een ver land, na een lange en gevaarlijke reis. Maar is er iets gevaarlijkers voor de mens dan Christus missen? Het menselijk leven is een soort reis, een pelgrimstocht. Het beeld van de reiziger is een van de meest krachtige van de wereldliteratuur: De Odissee, de Goddelijke Comedie, In de Ban van de Ring, zijn allemaal reizende avonturen. Voor de mens is ook het leven een zoektocht naar de eigen identiteit. Alleen het schepsel mens kent een identiteitscrisis. En de werkelijke identiteit is slechts in God te vinden omdat Hij onze Schepper en Ontwerper is, en alleen Hij het gehele geheim kent van onze identiteit. "Uw leven is verborgen met Christus in God", en "onze stadsburgerschap is in de hemelen", zegt Sint Paulus.

De wijzen komen in Betlehem om te aanbidden, precies zoals de herders. Daarom zijn ze wijs; niet omdat ze de middelen kennen, -de weg-, maar omdat ze het einddoel hebben leren kennen; niet omdat ze hun ogen naar de sterren richten maar omdat ze hun knieën buigen voor dat Kind. Wijsheid is niet de hoogmoed van de zelfgenoegzame kennis, maar de nederige heiligheid. "De vreze des Heren is het begin van de wijsheid".

Verschillend met de herders in velerlei opzicht zijn de Drie Wijzen toch gelijk de herders in datgene wat werkelijk telt. Ze kennen het einde van de pelgrimstocht. Ze kennen het laatste doel van het menselijk bestaan: God aanbidden en de mens in de God-Mens liefhebben. Of wij zelf meer op de herders of op de wijzen lijken is van geen belang: "in Christus is er geen onderscheid tussen Jood of Griek, man of vrouw, slaaf of vrij".

Jezelf geven om te leven

De drie wijzen brengen geschenken en openen hun schatten. Sommige mensen hebben een rijkdom aan talenten om Christus aan te bieden; anderen zoals de herders hebben slechts zichzelf, hun armoede, hun arbeid. Wat telt is niet zozeer wát we geven maar of we wél geven, hoeveel we geven (alles zoals de weduwe in de tempel) en hoe we geven (want "God houdt van de blijmoedige gever").

Vergeet niet dat het leven zelf een gave is. God geeft ons het leven, ons bestaan, en daarna Zijn leven in ruil wanneer we het weggegeven hadden door de zonde. Ons fundamenteel antwoord hierop moet ook zijn: de gave van zichzelf. Dit is de onontkoombare wet, want het is de wet van de ultieme werkelijkheid, de Heilige Drievuldigheid zelf. De Vader geeft zichzelf eeuwig aan de Zoon, en de Zoon op Zijn beurt geeft zich in eeuwigheid aan de Vader over, en de Heilige Geest komt vanaf de eeuwigheid voort uit deze wederzijdse liefdesgave. Zo werkelijk dat Hij in eeuwigheid een zelfstandige Persoon wordt. Het huwelijk en de zwangerschap zijn heilig omdat ze beneveld deze ultieme realiteit weerspiegelen op het biologische vlak.

Goud, wierrook en mirre waren hun giften en die zouden we ook moeten brengen. Goud voor Christus als Koning, wierrook als profeet en mirre -specerij die voor de begrafenis werd gebruikt- als priester die zichzelf voor ons ter dood zal opofferen.

Fantasierijk symbolisme

Drie Wijze mannen, drie gaven, drie taken (profeet, koning en priester) drie delen in de menselijke ziel (verstand, hart en wil) omdat de uitvinder en ontwerper van de mens drie-voudig is. De middeleeuwse denker zag overal echo’s van de drievuldigheid om een goede reden: alles is door de H. Drie-eenheid gemaakt en wat gemaakt is een weergave is van zijn Maker. Onze vrees voor fantasierijk symbolisme berust op een spookbeeld en onze voorkeur voor realisme is soms onrealistisch.

De wijzen werden in een droom gewaarschuwd en beschermd. Onze ziel die wijsheid zoekt wordt niet door de machten van de wereld gedood. Zelfs Socrates wist dat ‘geen kwaad een goed mens kan deren’. De hedendaagse Herodes kunnen duizenden onschuldige levens doden -ondermeer door het toepassen van het gelegaliseerde abortus- maar hun ziel kunnen ze niet doden. De ziel van de dader wordt daardoor beschadigd en niet van het slachtoffer.

En ze keerden terug nadat ze het Kind van God hun hulde hadden gebracht want ze waren met dat doel daar naar toe gegaan. Zoals Augustinus in de laatste zin van zijn Belijdenissen zegt: "Zij die de Heer zoeken zullen Hem vinden, en zij die Hem vinden zullen Hem prijzen". De mens die wijsheid zoekt kan God prijzen.

 

 Rafael Ojeda, pr. (www.rojeda.dds.nl)